Μαρτυρικό χωριό Σκαμνιά Ολύμπου – Απρίλιος 1943 Ημέρα Μνήμης

Μαρτυρικό χωριό Σκαμνιά Ολύμπου – Απρίλιος 1943 Ημέρα Μνήμης

Μεγάλη επιτυχία σημείωσε η εκδήλωση μνήμης στη Σκαμνιά, η οποία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 22 Απριλίου 2018, με αφορμή τη συμπλήρωση 75 χρόνων από την ολοσχερή καταστροφή του χωριού από τους Γερμανούς κατακτητές.
Αρχικά τελέστηκε μνημόσυνο στην εκκλησία του χωριού με τη συμμετοχή των απανταχού Σκαμνιωτών και φίλων και στη συνέχεια ακολούθησε ομιλία από τον Ιωάννη Τσιαπάλη, ο οποίος ήταν ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης.
Ο Ιωάννης Τσιαπάλης μετέφερε ιστορικές πληροφορίες για την κατάσταση του χωριού πριν από την καταστροφή και εξιστόρησε τα γεγονότα της καταστροφής, όπως ο ίδιος τα έζησε.

Αναλυτικά ο λόγος του Ιωάννη Τσιαπάλη:

Η Σκαμνιά είναι χωριό της Επαρχίας Ελασσόνας του Νομού Λάρισας και βρίσκεται στη μεσημβρινή πλευρά του Ολύμπου σε υψόμετρο 1.100 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της Θάλασσας.
Σήμερα υπάρχουν μόνο ερείπια.
Η Σκαμνιά συμμετείχε στην αντίσταση κατά των Γερμανών και Ιταλών κατακτητών όπως όλοι οι Έλληνες.
Τον Οκτώβριο του 1940 ο Ελληνικός στρατός δεν επέτρεψε στους Ιταλούς να εισβάλουν στη χώρα μας. Ήρθαν όμως οι Γερμανοί με δύναμη μεγάλη, εισέβαλαν στη χώρα μας με άρματα μάχης και αεροπλάνα σκορπίζοντας τον όλεθρο.
Οι Έλληνες δεν άντεχαν να είναι σκλαβωμένοι, πήραν τα όπλα και βγήκαν αντάρτες στα βουνά. Αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού συγκρότησαν το αρχηγείο του ΕΛΑΣ Ολύμπου, ορίζοντας έδρα την Σκαμνιά.
Όλες οι αντάρτικες ομάδες γύρω από τον Όλυμπο εντάχθηκαν στο αρχηγείο του ΕΛΑΣ Ολύμπου.
Το έτος 1943, η Σκαμνιά είχε 250 σπίτια, 1200 κατοίκους, δύο εκκλησίες, τρία ξωκλήσια, δύο δημοτικά σχολεία με 180 μαθητές, έναν μηχανοκίνητο αλευρόμυλο και τρεις νερόμυλους.
Το 1943 στις 3 του Φλεβάρη έγινε στη Σκαμνιά η Πανθεσσαλική Συνδιάσκεψη των οπλαρχηγών όλων των ομάδων της Θεσσαλίας. Συμμετείχαν 80 εκπρόσωποι. Την πρωτοβουλία είχε η οργάνωση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου. Ο Κώστας Καραγιώργης ήταν συντονιστής, ενώ συμμετείχε ως παρατηρητής, ο Άγγλος ταγματάρχης Χιλς. Ήρθαν από το Κάιρο με αεροπλάνο και έπεσαν με αλεξίπτωτο στο Κάστρο της Τιτνάτας, δύο Άγγλοι και ένας Έλληνας, για να βοηθήσουν τους αντάρτες του ΕΛΑΣ σε σαμποτάζ κατά των Γερμανών.

Βομβαρδισμός της Σκαμνιάς 5-3-1943

Οι Γερμανοί όταν πληροφορήθηκαν αυτά τα γεγονότα έστειλαν στις 5-3-1943 τρία αεροπλάνα Στούκας και βομβάρδισαν τη Σκαμνιά. Οι βόμβες δεν πέτυχαν τους στόχους που ήθελαν να χτυπήσουν: το Δημοτικό Σχολείο με τα πυρομαχικά, τις αποθήκες τροφίμων, τα μαγειρεία των ανταρτών, τον αλευρόμυλο Τσιαπάλη και τους νερόμυλους του Τσιαπάλη, των Γιάννη και Βασίλη Αγοραστού και των Αδαμόπουλου – Μουγδή.
Οι βόμβες όπου έπεσαν άφησαν σημάδια, λαβώσανε την καρυδιά και έκαψαν τα κλωνάρια. Τρία ήταν τα αθώα θύματα, ο Δημήτριος Αδάμος, ο Νικόλαος Κόρακας και η Πασχαλιά Μαλάμη.
Μετά τον βομβαρδισμό, οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τα σπίτια και έμειναν σε πρόχειρες καλύβες, που έχτισαν έξω από το χωριό. Στις καλύβες έμειναν 42 ημέρες κάτω από δύσκολες συνθήκες.

Επιδρομή των Γερμανών 18-4-1943
Οι Γερμανοί έκαναν επιδρομή στα ορεινά χωριά του Ολύμπου, Κρυόβρυση, Σκαμνιά, Καρυά και Καλλιπεύκη.
Στα Σκαμνιά εισέβαλαν στις 18-4-1943 και άρχισαν να καίνε σπίτια, να κόβουν οπωροφόρα δένδρα και να αρπάζουν ζωντανά.
Οι κάτοικοι ανέβηκαν στον Όλυμπο στις θέσεις Μαγούλες και Βρυσοπούλες. Τα τρόφιμα ήταν ελάχιστα, τα παιδιά δεν άντεχαν στο κρύο και στην πείνα. Ο παπάς και ο δάσκαλος αποφάσισαν να επιστρέψουν τα γυναικόπαιδα στο χωριό. Οι Γερμανοί τα συγκέντρωσαν σε μια πλαγιά έξω από το Δημοτικό Σχολείο και έστησαν πολυβόλα για να τα σκοτώσουν. Τον παπα-Κωνσταντή τον πήγαν στον διοικητή για ανάκριση. Μετά από μία ώρα, ήρθε η διαταγή να σταλούν τα γυναικόπαιδα σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Γερμανία. Έτσι, ξεκίνησαν πορεία με τα πόδια από τη Σκαμνιά και διαμέσου Καρυάς και Καλλιπεύκης να φθάσουν στη Ραψάνη.

Η ανάκριση του παπά Κωνσταντή

Ο διοικητής ζητούσε πιεστικά από τον παπα-Κωνσταντή να του πει πόσοι αντάρτες και πόσοι Εγγλέζοι ήταν στο χωριό.
Τον οδήγησε στο νεκροταφείο και γονατιστό μπροστά σε μνήμα αδειανό, του έβαλε το περίστροφο στον κρόταφο για να μιλήσει. Ο παπα- Κωνσταντής προσευχόταν και με ύμνους στο Θεό, ζητούσε από εκεί ψηλά να προστατέψει τα παιδιά και να γυρίσουν πίσω και να φύγουν οι βάρβαροι για να γλυτώσει το χωριό. Στη συνέχεια, τον έφεραν στο σπίτι, όπου κάθισε σ’ ένα πεζούλι στην αυλή.
Ένας Έλληνας, διερμηνέας των Γερμανών, τον πλησίασε και του είπε ψιθυριστά: «Άκουσε αυτά που θα σου πω και μη με απαντήσεις. Πριν από πολλά χρόνια, πέρασα από το χωριό σας και εσύ με φιλοξένησες στο σπίτι σου. Εγώ ήθελα να ανταποδώσω. Έκανα, ό,τι μπόρεσα για να μη σκοτώσουν οι Γερμανοί εσένα και τα γυναικόπαιδα».
Ο διερμηνέας εξομολογήθηκε αυτό το μυστικό στον παπα-Κωνσταντή και του είπε να μην αποκαλύψει σε κανένα ακόμα και αν τον πιέσουν. Ο παπα-Κωνσταντής μετά από δεκαεπτά (17) χρόνια, πριν πεθάνει, μου αποκάλυψε το μυστικό.
Ο ίδιος ο διερμηνέας ανέφερε στον παπα-Κωνσταντή το παρακάτω συγκλονιστικό γεγονός:
«Ο Γερμανός στρατιώτης πήγε να κάψει την εκκλησία, τον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδας. Όταν ανέβαινε τα πέτρινα σκαλοπάτια που οδηγούν στο νάρθηκα της εκκλησίας είδε ένα όραμα, μια μεγάλη λάμψη και έμεινε έκθαμβος, είδε την Παναγιά στην πόρτα του νάρθηκα, η οποία τον εμπόδισε να προχωρήσει. Συγκλονίστηκε, παραπάτησε, έπεσε κάτω, σηκώθηκε αμέσως τρομοκρατημένος και έφυγε πανικόβλητος για να αναφέρει το συμβάν στον διοικητή. Ο διοικητής, αμέσως, έδωσε διαταγή να μην πειράξουν την εκκλησία».
Ο παπα-Κωνσταντής μίλησε σ’ εμένα για το θαύμα που έγινε εκείνη τη στιγμή και πως «η Παναγία εμπόδισε τους Γερμανούς να καταστρέψουν την εκκλησία και να διαπράξουν ακόμα ένα έγκλημα». Μου το διηγήθηκε, όπως το περιγράφω.
Όταν έφυγαν οι Γερμανοί από τη Σκαμνιά, τα γυναικόπαιδα με τη βοήθεια της οργάνωσης και των κατοίκων της Ραψάνης, άρχισαν να δραπετεύουν και να επιστρέφουν με τα πόδια στο χωριό. Η Σκαμνιά ήταν ολοσχερώς κατεστραμμένη. Οι Γερμανοί έκαψαν τα σπίτια του χωριού, εκτός από την εκκλησία, έκοψαν πολλά οπωροφόρα δένδρα και πήραν όλα τα ζωντανά, χιλιάδες γιδοπρόβατα, ολόκληρα κοπάδια.
Αναζήτησαν μέσα στα καμένα σπίτια, ρούχα και τρόφιμα, όμως η δυσοσμία από τα καμένα ήταν ανυπόφορη.
Από την επιδρομή αυτή η Σκαμνιά είχε τέσσερα (4) θύματα. Οι Γερμανοί σκότωσαν τον Απόστολο Μπαρμπή του Ιωάννου και απεβίωσαν από τις κακουχίες και τη βάρβαρη μεταχείριση, ο Αθανάσιος Στάικος του Δημητρίου, η Δέσποινα Γουγούλα του Αθανασίου και η Μαρία Τηγανή του Κωνσταντίνου.

Σε δεύτερη επιδρομή στα Σκαμνιά στις 5-7-1943 οι Γερμανοί σκότωσαν επτά (7) αθώους κατοίκους:
1. Τον Αθανάσιο Τσιαπάλη του Δημητρίου
2. Τον Βασίλειο Οικονόμου του Αριστείδη
3. Τον Κωνσταντίνο Μπαρμπή του Δημητρίου
4. Τον Δήμο Μπαρμπή του Κωνσταντίνου
5. Τον Λευτέρη Μπαρμπή του Αθανασίου
6. Τον Νικόλαο Τριανταφύλλου του Αθανασίου
7. Τη Σταματή Τριανταφύλλου σύζυγο του Νικολάου.
Άλλοι πέντε (5) κάτοικοι της Σκαμνιάς, οι οποίοι υπηρετούσαν στον Ελληνικό Στρατό, σκοτώθηκαν στο μέτωπο του πολέμου ή εξαφανίστηκαν. Είναι οι εξής:
1. Αντώνιος Αγοραστός του Ιωάννου
2. Αθανάσιος Γουγουλής του Ιωάννου
3. Κωνσταντίνος Μπακάλης του Δημητρίου
4. Αθανάσιος Τριανταφύλλου του Δημητρίου
5. Ευάγγελος Τηγανής του Κωνσταντίνου

Μετά την καταστροφή του χωριού, οι κάτοικοι το εγκατέλειψαν και εγκαταστάθηκαν στην Κονόσπολη. Εκεί υπήρχαν καλύβες, στάβλοι και μαντριά, τα οποία τα χρησιμοποιούσαν το χειμώνα οι κτηνοτρόφοι για να προστατέψουν τα ζωντανά τους.
Στους στάβλους αυτούς, αφού καθάρισαν τις κοπριές από τα ζώα, έβαλαν μέσα οικογένειες.
Πολλοί άνθρωποι έμειναν στοιβαγμένοι σε ακατάλληλους και ανθυγιεινούς χώρους. Έλειπαν τα απαραίτητα τρόφιμα, νερό, ρούχα, παπούτσια και σκεπάσματα. Τα παιδιά αποπατούσαν όπου τύχαινε, ενώ για τους μεγάλους , άνοιγαν λάκκους και αβαθή φρεάτια, τοποθετώντας επάνω ξύλα και σανίδες εάν υπήρχαν για να στηρίζονται. Στο κέντρο άφηναν ένα άνοιγμα για να περνούν τα κόπρανα και τα κάτουρα. Γύρω από τους λάκκους κατασκεύαζαν φράκτη με πουρνάρια πλεγμένα σε πασσάλους. Για πόρτα τοποθετούνταν μια πόστα ή κρεμούσαν ένα κομμάτι λινάτσα εάν υπήρχε. Οι μύγες, τα κουνούπια, τα ζωύφια και τα τρωκτικά είχαν πανηγύρι. Μετέφεραν επιβλαβή μικρόβια σε όλους τους χώρους. Έτσι, μολύνθηκαν όλοι οι χώροι, τα τρόφιμα, οι πηγές νερού και οι βρύσες. Κάτω από αυτές τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης εμφανίστηκαν διάφορες ασθένειες όπως ελονοσία, τύφος και παράτυφος.
Από τις ασθένειες αυτές απεβίωσαν μέσα σ’ ένα χρόνο πάνω από εκατό (100) άνθρωποι κυρίως μικρά παιδιά (Δ. Μουγδής, Ιστορία της Σκαμνιάς, σλ. 68) .

Η Σκαμνιά είχε απώλειες σε ανθρώπινες ζωές:
Άτομα
Από τον βομβαρδισμό του χωριού 3
Από τις δυο επιδρομές των Γερμανών 11
Από τους στρατευμένους κατοίκους της Σκαμνιάς 5
Από τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης 100

Σύνολο 119

Συνεπώς, χάθηκε περίπου το 10% του πληθυσμού της Σκαμνιάς και πυρπολήθηκαν όλα τα σπίτια του χωριού.

Προτείνω, πιστεύω και ελπίζω

1. Το μνημόσυνο αυτό να πραγματοποιείται κάθε χρόνο, εάν είναι δυνατό στον φυσικό χώρο που είναι τα ερείπια του οικισμού της παλαιάς Σκαμνιάς, την Κυριακή από 18 έως 25 Απριλίου, το χρονικό διάστημα του ολοκαυτώματος της Παλαιάς Σκαμνιάς από τους Γερμανούς κατακτητές.
2. Ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας και ο δήμαρχος Ελασσόνας να ζητήσουν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους να μη χαρακτηρισθεί ο οικισμός της Παλαιάς Σκαμνιάς στο εθνικό κτηματολόγιο ως δασική έκταση, Αντιθέτως, να χαρακτηρισθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες μνημείο εθνικής αντίστασης, πανελλήνιας εμβέλειας κατά των Γερμανών κατακτητών, διατηρητέος χώρος. Επισκέψιμος, στη μνήμη των απανταχού Σκαμνιωτών.
3. Ο πρόεδρος του Συλλόγου των Απανταχού Σκαμνιωτών και ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας, να ζητήσουν από τον Δήμαρχο και τον Περιφερειάρχη να βελτιώσουν άμεσα το κομμάτι του δρόμου προς την Παλαιά Σκαμνιά από το εικονοστάσι μέχρι την εκκλησία, να ασφαλτοστρωθεί ο δρόμος προς την Παλαιά Σκαμνιά και να συνδεθεί η Παλαιά Σκαμνιά με τη Μονή Σπαρμού.
Τέλος, ευχαριστώ τον πρόεδρο του Δ.Σ. του Συλλόγου των Απανταχού Σκαμνιωτών κ. Δημήτριο Μαλάμη και τον πρόεδρο του Διοικητικού Διαμερίσματος Σκαμνιάς, τον κ. Κων/νο Μωραΐτη, οι οποίοι αποφάσισαν να γίνει αυτό το μνημόσυνο μετά από 75 χρόνια και ανατέθηκε σε μένα να μιλήσω σήμερα για το ολοκαύτωμα της Σκαμνιάς, όπως εγώ το έζησα.

skamnia - Μαρτυρικό χωριό Σκαμνιά Ολύμπου - Απρίλιος 1943 Ημέρα Μνήμης

skamniotes - Μαρτυρικό χωριό Σκαμνιά Ολύμπου - Απρίλιος 1943 Ημέρα Μνήμης

Ακολουθήστε τα Τυρναβίτικα Νέα  στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

30712123 10215640817554664 584629350603685888 n 1 - Μαρτυρικό χωριό Σκαμνιά Ολύμπου - Απρίλιος 1943 Ημέρα Μνήμης
Αμπελώνας